W poprzednim artykule "Czy Wałbrzych może wybić się na miasto turystyczne?" pisałem o perspektywach i szansach samego Wałbrzycha jako potencjalnej stolicy turystycznej regionu. Dziś parę słów o rozwoju turystycznym miast i gmin powiatu wałbrzyskiego.

To co się dzieje w rozwoju turystyki wokół Wałbrzycha napawa optymizmem. To istotnie renesans turystyki w tym regionie i co najważniejsze widoczny nie tylko we wszystkich miastach i gminach powiatu, ale znacznie szerzej, bo granice regionu turystycznego sięgają dalej niż granice administracyjne powiatu wałbrzyskiego. Czy Świebodzice połączone z Wałbrzychem jak złotą klamrą Parkiem wokół „Książa” są w regionie wałbrzyskim, czy też należy je wykluczyć z racji przynależności do powiatu świdnickiego? Czy Wielka Sowa w Górach Sowich, najwyższy szczyt polskich Sudetów Środkowych, znajdująca się w powiecie dzierżoniowskim, może być zaliczona do regionu wałbrzyskiego? Otóż nie udało się jak dotąd precyzyjnie ustalić zasięgu terytorialnego regionu wałbrzyskiego, bo jest to pojęcie bardziej umowne niż geograficzne.
Region wałbrzyski to obszar pomiędzy regionem jeleniogórskim na północnym zachodzie, a regionem kłodzkim na południu. Wielu autorów książek i map utożsamia region wałbrzyski z Sudetami Środkowymi. Region ten wyodrębnia się od sąsiednich regionów położeniem geograficznym, posiada też zbliżone cechy krajobrazowo-przyrodnicze, zwartą sieć komunikacyjną i doskonałą bazę naturalną do uprawiania różnych form turystyki wędrownej, pobytowej i specjalistycznej. Jak stwierdzają naukowcy zajmujący się turystyką, posiada on wszystkie rodzaje walorów turystycznych, zarówno pod względem środowiska przyrodniczego, tradycji kultury ludowej, zasobów dóbr kultury, jak i współczesnych osiągnięć techniki i cywilizacji. Posiada liczne walory wypoczynkowe, a także właściwe warunki do uprawiania turystyki specjalistycznej (myślistwo, wędkarstwo, żeglarstwo, jazda konna, wspinaczka skałkowa, poszukiwanie minerałów).
Rozwój turystyczny miast i gmin wokół największego miasta w regionie, Wałbrzycha, legitymizuje go do roli stolicy turystycznej regionu.

Ze względów praktycznych ograniczę się w tym artykule do obszaru powiatu wałbrzyskiego, wskazując na walory turystyczne poszczególnych gmin, ich osiągnięcia i perspektywy rozwojowe. Nie oznacza to, że pomniejszam znaczenie osiągnięć turystycznych sąsiednich powiatów, wręcz odwrotnie ich rozwój jest naszym sprzymierzeńcem. W turystyce nie można realizować partykularnych interesów gminnych lub powiatowych, w oderwaniu od większej całości. Rzecz jasna, że w krótkim tekście nie da się powiedzieć wszystkiego. Bardzo ważnym jest zrozumienie, że proces tworzenia tzw. produktu turystycznego, właściwej promocji, pozyskiwania klientów i zdobywania renomy, to proces kosztowny i długotrwały. Nie osiągnie się tego w kilka, a nawet kilkanaście lat. Na pozytywne efekty wielu znakomitych przedsięwzięć trzeba często dość długo czekać. Moim zamiarem jest podzielenie się z Czytelnikami przeświadczeniem, że w zakresie rozwoju turystycznego regionu ruszyliśmy z miejsca, jesteśmy na początku drogi. Mamy wyjątkowe warunki, a także niewyczerpane i nieograniczone możliwości, ale wszystko zależy od wytrwałości i skuteczności działań. I od przekonania, że warto postawić na turystykę. Może ona zmienić nasze życie na lepsze, może zastąpić upadłe kopalnie, huty, koksownie, fabryki włókiennicze, pozwalając rozwijać się w harmonii z warunkami naturalnymi regionu.

Największą wartością powiatu wałbrzyskiego jest jego położenie w górach. Nie są to góry tak strzeliste jak Alpy, nie oszałamiają nagimi, skalnymi szczytami. Ale w tej części Sudetów i Pogórza Wałbrzyskiego znajdujemy ogromne bogactwo krajobrazowe i przyrodnicze. Trzy największe łańcuchy górskie regionu: Góry Wałbrzyskie, Kamienne i Sowie dostarczają pełną gamę rozmaitości ukształtowania poziomego i pionowego terenu, czyniąc wycieczki szlakami turystycznymi niezwykle ciekawymi i atrakcyjnymi . W bezpośredniej bliskości Wałbrzycha wytyczono enklawy Książańskiego Parku Krajobrazowego, Parku Krajobrazowego Sudetów Wałbrzyskich, Rezerwatu Krajobrazowego „Góra Chojna”. Podziwiać możemy malownicze przełomy takich rzek jak Czyżynka, Pełcznica, Szczawnik, Ścinawka, Bystrzyca oraz wiele rzadkich okazów przyrody ożywionej i nieożywionej. Krajobraz Kotliny Wałbrzyskiej otoczonej ze wszystkich stron wierzchołkami gór, z niezwykle interesującą panoramą górniczego miasta, usypiskami hałd, gliniankami, lustrami wodnymi, wijącą się wśród domów i zabudowań kopalnianych linią kolejową jest jedynym tego rodzaju przykładem antropogenicznej działalności człowieka.
Naszą wizytówką są uzdrowiska Szczawno-Zdrój i Jedlina-Zdrój. Pierwsze z nich ma rangę europejską. Składa się na nią bogata przeszłość i sława dawnego Salzbrunn, jak również wysoka jakość wód mineralnych i usług leczniczych świadczonych w nowocześnie wyposażonym Zakładzie Przyrodoleczniczym. Szczawno-Zdrój przeżywa w ostatnich kilku latach boom inwestycyjny, dzięki któremu stało się czystym, ukwieconym, kolorowym miastem. Poprawiła się ilość i jakość hoteli i restauracji, aktualnie remontowana jest chluba miasta – zabytkowy Teatr Zdrojowy. Do atrakcji turystycznych należy również Park Zdrojowy z Halą Spacerową, Pijalnia Wód Mineralnych, Dom Zdrojowy (dawny „Grand Hotel”, najpiękniejsze sanatorium w kraju), „Korona Piastowska” (Szpital Uzdrowiskowy, dawny hotel i zajazd, w którym urodził się Grehart Hauptmann, laureat literackiej nagrody Nobla), Klub Kuracjusza „Biała Sala”, „Dworzysko” ( kompleks hotelowo-gastronomiczny i rekreacyjny oferujący wczasy w siodle oraz naukę jazdy konnej) i wiele innych.
Szczawno- Zdrój to perła uzdrowisk polskich, obok funkcji uzdrowiskowych stało się dla Wałbrzycha i powiatu ważnym ośrodkiem kulturalnym i rozrywkowym.

Śladem szczawieńskiego kurortu z niebywałym impetem i z widocznymi sukcesami kroczy znacznie mniejsze i nie tak renomowane uzdrowisko Jedlina-Zdrój. Wiele korzystnych zmian w infrastrukturze miejskiej, rozbudowie bazy rekreacyjno-sportowej, renowacji budynków, czystości i estetyce ulic, parków i placów, udało się osiągnąć dzięki realizacji programów unijnych. Miasto przyciąga turystów i kuracjuszy atrakcyjnym położeniem w malowniczej kotlinie górskiej, pięknem krajobrazów, dobrze oznaczonymi, leśnymi ścieżkami spacerowymi, wyciągiem narciarskim, letnim torem saneczkowym, nowo zbudowaną halą gimnastyczną, a także świeżo odnowionym kompleksem sportowym (boisko do piłki nożnej, bulodrom, akwen wodny, parking). Dużą atrakcją turystyczną jest udostępniony do zwiedzania, restaurowany na bieżąco zespół pałacowy w Jedlince, miejsce licznych imprez kulturalno-rozrywkowych, sympozjów naukowych, koncertów. Sławę miastu przynoszą corocznie organizowane w fascynującej scenerii Parku Zdrojowego - Międzynarodowy Festiwal Teatrów Ulicznych i Dolnośląski Festiwal Zupy. Najnowszym sukcesem jest wykonanie odwiertów i doprowadzenie do Pijalni własnej wody mineralnej ze źródeł, z których słynęło niemieckie Charlottenbrun od połowy XVII wieku.

Realizowane przez Jedlinę wspólnie z Głuszycą i Walimiem porozumienie międzygminne „Tajemniczy Trójkąt” służy podejmowaniu wspólnych przedsięwzięć w celu ożywienia ruchu turystycznego i promocji tego niezwykle atrakcyjnego zakątka regionu wałbrzyskiego. Wszystkie trzy gminy mają szanse ten ruch zintensyfikować.

Stanisław Michalik, "Głos Głuszycy"