Od dnia dzisiejszego na łamach naszego serwisu prezentować będziemy felietony młodego wałbrzyskiego dziennikarza Michała Cisło. Życzymy przyjemnej lektury!

Będę hipokrytą – wiem. Będę niesprawiedliwy – wiem. Ponownie będę cyniczny – wiem. Wiem również, że powinienem włączyć się do ogólnego protestu przeciwko takim miejscom, o jakich zaraz napiszę. Wiem, wiem. Wszystko to wiem. Ale tego nie zrobię – i to też wiem.

Do napisania dostałem felieton, którego tematem są supermarkety. Mam sobie luźno porzucać myśli i poprzeć je argumentami, żeby wyszła z tego jakaś sensowna całość, pewien pogląd, a nie zwykły bełkot. Wszystko jest o tyle w porządku, o ile nie doszedłem w swoim toku rozumowania do wniosku, że temat ten jest całkowicie zdradliwy. Otóż okazuje się, że czas, okres w ciągu roku jaki obecnie mamy, kompletnie temu nie sprzyja. Jesteśmy po świątecznym szaleństwie zakupów. Kosmetyki, sprzęty, książki, rzeczy, dodatki, biżuteria, artykuły spożywcze, alkohol, etc. Śmiało to wymieniłem i wymieniać mógłbym dalej. Reasumując – wszyscy mają tego dość. Z pewnością zwykły szary śmiertelnik, dla którego zakupy, to niekoniecznie pasja, jako hobby, a prędzej pasja, jaką przedstawił przykładowo w swoim filmie Mel Gibson. Nie odbiegając od tematu – i taki zwykły szary śmiertelnik jest obecnie w siódmym niebie, bo ten okres się zakończył. Nie musi wstawać, ubierać się, wsiadać w samochód i jechać do marketu – tego super, mega, giga, hiper, supermegahiper, gigamegasuper i inne tego typu kombinacje. Ma dość, ma chwilę na odetchnięcie od zgiełku i moment na odpoczynek. I tutaj wychodzi, dlaczego temat jest zdradliwy i dlaczego mogę zostać po publikacji mojego tekstu ukamienowany na ulicy. Śmiertelnik ten bowiem zapomina o pewnym zjawisku. Jest hipokrytą. W ciągu roku wielokrotnie jeździ do marketu. Jak jest zamknięty z powodu święta narodowego, to klnie pod nosem. Jeździ, robi miesięczne zakupy na kwotę 250-500 zł i ma jeden problem z głowy. Później ten najbardziej kupujący mówi mi, że markety są zbędne i przynoszące same problemy.

Skupmy się jednak na mojej hipokryzji. Obiecałem sobie, że postaram się wyciągać wnioski na podstawie tego, jakim sam jestem konsumentem, a nie jakim społeczeństwo. Przeanalizowałem wszystkie za i przeciw funkcjonowania marketów, robienia przeze mnie i moją rodzinę zakupów, i wyniki są zatrważające, jednak – wiele osób będzie mogło się z tym utożsamić.

Zanim usiadłem przed komputerem, zastanawiało mnie, czy wpływ na to, jakie jest moje podejście do takich dużych ośrodków handlowych, nie ma czasem fakt, że pierwsze siedem lat swojego dzieciństwa spędziłem w kraju, gdzie markety są normalnością, codziennością. Przeprowadzając wywiad środowiskowy dowiedziałem się, że w Polsce jeszcze ich nie było. Właściwie – były w polskich metropoliach. Bynajmniej nie były dostępne dla każdego i nie były tak popularne, jak dziś. Rozłożymy sobie puentę wywodu na kilka części – osobiście w całej rozciągłości popieram budowę, funkcjonowanie i szały promocyjne marketów. Gdyby ktoś podsunął mi pod nos petycję, czy jestem za zniesieniem – automatycznie i bez zastanowienia wyraziłbym sprzeciw. Dlatego zastanawiało mnie, czy jest to w jakimś sensie przyzwyczajenie z dzieciństwa, czy może jednak akceptacja rzeczywistości, bo cały czas jestem świadkiem i słyszę o budowie kolejnego takiego miejsca. Jestem hipokrytą. Wiem. Swoim bystrym(acz cynicznym) okiem obserwatora zawsze widzę, do jakiego stopnia, np. promocja może doprowadzić człowieka. Niby tak bardzo śmiejemy się z osób, które potrafią dla 40 groszy taniej pojechać do innego marketu po ten sam produkt, niby śmiejemy się z osób, których lektura polega na śledzeniu ulotek i gazetek z owych marketów, a tak naprawdę zapominamy, co działo się parę lat temu, gdy na rynek wchodziły pierwsze tanie odtwarzacze DVD, gdy przykładowo MediaMarkt obniżył ich cenę do 99 złotych za sztukę. Hasło: Nie dla idiotów!, a zastanawiające jest, dlaczego tego dnia cztery osoby zostały w tym centrum ciężko pobite przez inne, starsze kobiety mdlały w tłumie, bo tak on napierał na barierki, dlaczego nie zostało ani jedno DVD. Robię tak samo. Widzę tanią rzecz – biegnę po nią. Zostawmy promocje. Przejdźmy do kolejnego elementu puenty. Gdy ktoś mnie pyta co robić, jak spędzić czas, rzuca hasłem: gdzie się można wybrać w Wałbrzychu, zawsze odpowiadam w ten sam sposób: do Książa i na wycieczkę marketoznawczą. Bo może i niektórzy odnajdą te lepsze strony w kościołach, muzeach, teatrach i spacerach po deptaku w Szczawnie, ale są to nieliczni. Zawsze staram się dostosować propozycją do drugiej strony. I choć dobrze wygląda, jak Chińczycy, Japończycy, Koreańczycy, idąc ulicami Wałbrzycha, robią zdjęcia nawet zwykłej ławce na ulicy(coś na zasadzie: jest Tsunami, fala na mnie leci, muszę uciekać, ale fotkę sobie jednak jeszcze pstryknę), ale niestety my się tak nie cieszymy własną cywilizacją i własnym dorobkiem, jak robią to goście zza granicy. Stare przysłowie: cudze chwalicie, swego nie znacie. I choć szydzę w odpowiedzi na pytanie „gdzie się wybrać w Wałbrzychu?”, jakiś czas później sam to robię. Niestety nie mieszkam w mieście wysokorozwiniętym kulturowo, więc często z powodu braku możliwości spędzenia wolnego czasu, wybieram się ze znajomymi do marketu po prostu ot tak, powłóczyć się. To przykre, ale tak robi większość. Nie jestem sam.

Bądźmy jednak przez chwilę poważni. Po co są budowane markety? To, jak większość spędza czas, to że promocja robi z człowiekiem co chce, to jedno, ale są też inne czynniki. Trzymajmy się Wałbrzycha, bo o nim najwięcej powiedzieć mogę sam. Gdy zamknięte zostały kopalnie, pojawił się problem bezrobocia. Patologia, ubóstwo, przemoc w rodzinie, alkoholizm – główne jego skutki. Jakoś trzeba było temu zaradzić. Pojawia się możliwość udostępnienia swojego terenu zagranicznemu kontrahentowi, który w zamian za dzierżawę oferuje miejsca pracy. Co robić? Samonapędzająca się maszyna. Nie będę się tutaj rozwodził, bo nie jestem socjologiem. Logika podpowiada – dlaczego nie buntujemy się przeciwko powstaniu kolejnej fabryki na strefie, a buntujemy się przeciwko powstaniu kolejnego marketu? Pieniądze nie te same co prawda, ale miejsca pracy są? Są. Chyba lepiej jest zmusić kogoś do pracy, niż kazać mu ciągle żerować na skarbie państwa, pozwalając czerpać zasiłek? Mamy dwie możliwości zlikwidowania bezrobocia – pozwolić wyjechać do Anglii, albo pozwolić na wybudowanie kolejnej firmy handlowej. Przestańmy się oszukiwać – w Polsce nie ma polskich firm. Jedynie zakłady pogrzebowe. Dziwi mnie, że Polacy są tak chwaleni za granicą, jako Polski Pracownik, a u siebie w kraju nie potrafią się odnaleźć. Nie przeszkadza mu, że tam zrywa truskawki, a tutaj układanie towaru na półkach w markecie jest dla niego hańbą. Można to nazwać generalizacją, ale przyjrzyjmy się temu dokładniej i poobserwujmy. Wyciągnięcie wniosków gwarantuję bardzo podobne.

Powinienem się buntować – przeciwko otwartym marketom w niedzielę, przeciwko budowaniu kolejnych. Nie zrobię tego. Nie zrobię, bo i je uwielbiam, i pozwalają one ratować ludzi, którzy poszukują pracy. Wystarczy już teraz zobaczyć, ilu młodych ludzi w nich pracuje i dzięki temu może legalnie zarobić, a nie kraść. Dlaczego zatem tak bardzo przeciwko nim się buntujemy? Dlaczego tak bardzo narzekamy na przedświąteczne, marketowe szaleństwo, choć pierwsze co robimy, biegniemy do marketu po prezent i na zakupy? Dlaczego, skoro ich tak bardzo nie lubimy, denerwujemy się, że są one zamknięte w czasie świąt narodowych? Jestem hipokrytą. Śmieję się z marketów, choć chodzę do nich zawsze i nie wyobrażam sobie powrotu do przeszłości, gdzie żeby kupić jedną rzecz, musiałem zwiedzić całe miasto. Nie oszukujmy się – po zamknięciu Stadionu Dziesięciolecia coś musi nakręcać naszą polską gospodarkę.

Michał Cisło
michal-cislo@wp.pl